Nông dân trồng thành công giống dừa xiêm đỏ trên vùng đất mặn

Qua chuyển đổi nhiều loại cây trồng có những vụ trồng trọt, sản xuất bị thất bại, năng suất không cao, làm ăn không có lãi. Năm 2003, nhân chuyến đi Giồng Trôm, anh Huỳnh Văn Tư ở ấp Tân Lễ 2 xã Tân Trung (Mỏ Cày Nam) nhận thấy giống dừa xiêm đỏ cho trái sai và bước đầu anh đã đặt mua 100 gốc dừa xiêm đỏ về trồng thử nghiệm trên 4.000m2 đất. Qua thời gian chăm sóc anh nhận thấy dừa xiêm đỏ là loại cây có sức chống chịu tốt với vùng đất nhiễm mặn và chịu được phèn. Sau 3 năm trồng, dừa bắt đầu cho trái, bình quân vào những tháng mùa khô dừa xiêm đỏ có giá từ 4.500 đến 5.000 đồng/trái, gia đình anh có mức thu nhập khá. Dừa xiêm đỏ. (Ảnh: HP) Thời gian qua, giống dừa xiêm đỏ này đã được anh Huỳnh Văn Tư thu hoạch dừa uống nước và trái khô để ương giống bán. Từ hiệu quả bước đầu của mô hình dừa xiêm đỏ, đến năm 2006, do giá cả thị trường không ổn định, việc kết đường không có lãi, anh đã sang lại cối đường và từ nguồn vốn tích lũy qua 5 năm anh mua thêm 6.000m2 đất tiếp tục trồng dừa xiêm đỏ và dừa ta xanh. Anh Huỳnh Văn Tư cho biết: “Dừa xiêm đỏ là loại có vỏ mỏng, nước nhiều vị ngọt thanh. Đây chính là yếu tố quan trọng để dừa xiêm đỏ tiêu thụ mạnh trên thị trường, nhất là vào mùa nắng dừa xiêm đỏ bán được giá tăng gấp đôi so với mùa mưa. Ưu điểm của giống dừa xiêm đỏ là cho trái rất sai, bình quân 1 buồng dừa cho 15 đến 20 trái, năng suất cao hơn so với các giống dừa khác”. Hiện vườn dừa xiêm đỏ của anh Huỳnh Văn Tư đã có tuổi thọ 7 năm. Từ thành công bước đầu, qua quá trình tích lũy từ dừa xiêm đỏ anh đã đầu tư chăn nuôi heo và bò. Đến năm 2007, anh đã có nguồn vốn lớn mua đất và mở cơ sở kinh doanh mặt hàng xây dựng tổng hợp trên tuyến quốc lộ 57. Đến nay, anh đã xây dựng được ngôi nhà khang trang, tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp từ trồng dừa hiện tại là 1 ha, một trại heo, một cơ sở sản xuất kinh doanh, tổng nguồn thu nhập từ chăn nuôi và trồng trọt, kinh doanh trừ đi các khoảng chi phí gia đình anh thu lãi mỗi năm trên nửa tỷ đồng. Từ thành công của giống dừa xiêm đỏ của anh Huỳnh Văn Tư, nhiều địa phương ở các tỉnh Nam Bộ đã đến tham quan mô hình và kỹ thuật về giống dừa này.

Kỹ thuật trồng dừa xiêm xanh Kỳ II

II- Kỹ thuật trồng và chăm sóc: A- Kỹ thuật trồng: 1- Chọn đất: Dừa là cây rất dễ trồng, không kén đất, nhưng thích hợp nhất là trên đất phù sa, đất cát pha, đất có hiều hữu cơ và đặc biệt đất có hàm lượng kali dồi dào, tầng canh tác dày ít nhất là 0.5 mét. 2- Chuẩn bị đất trồng: * Đối với đất ruộng: Trước khi lên liếp trồng dừa, nên gom lớp đất mặt ruộng dùng để đấp mô trồng với kích thước mô: chiều rộng có đường kính nhỏ nhất 1 mét, chiều cao tùy vào địa hình của đỉnh triều cường hàng năm nhưng sao cho đỉnh mô cách đỉnh triều cường ít nhất 0.5 mét. Sau đó tiến hành lên liếp hoặc để trồng dừa xen lúa khoảng 2 năm sau lên liếp cũng tốt, mục đích là lấy ngắn nuôi dài. * Đối với đất vườn cũ: Trước khi trồng nên gom lớp đất mặt để vun mô nếu đất thấp thì ta vun cao như đất ruộng, nếu liếp cao thì không cần vun cao mà làm sao cho không bị úng trong mùa mưa là đạt, riêng kích cỡ mô nên giống như đất ruộng. 3- Khoảng cách trồng: Khoảng cách trồng 5m x 5m và trồng theo kiểu nanh sấu hoặc hình vuông. 4- Bón lót: Sau khi đã chuẩn bị mô và hố trồng xong, trước khi xuống giống khoảng 15 – 20 ngày nên bón lót mỗi mô: phân hữu cơ khoảng 20 – 30 kg + 100g super lân + 200g kali, trộn đều và lấp kín lại bằng mặt mô. 5- Đặt cây con: Sau khi đã chuẩn bị xong cây giống và đất trồng, tiến hành đặt cây con trên mô hoặc hố trồng; đầu tiên đào một hố tương đương với kích cỡ của trái dừa giống; cây giống nếu ươm trong bầu nylon thì dùng dao bén cắt đáy bầu, sau đó đặt bầu vào hố đã đào, kéo túi bầu lên khỏi thân cây, cuối cùng lấp đất lại cho bít trái là đạt, nếu cây giống cao quá 0.8 mét thì ta nên cắm cây cột giữ chặt tránh gió làm lung lay gốc ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng phát triển của cây. Chú ý không nên đặt trái quá sâu vì như thế cây sẽ chậm phát triển, cũng không nên đặt trái quá cạn, tức là lấp đất không bít trái thì sau này gốc cây sẽ phình to. Đối với giống ươm ngoài đất, khi bứng cây lên nên xử lý trái trước khi trồng bằng cách là cắt tất cả rễ cho sát trái, mục đích là kích thích cho cây phát triển bộ rễ mới nhanh hơn, nếu để nguyên không cắt rễ thì phải chờ thời gian cho bộ rễ cũ thối đi, cây mới phát triển bộ rễ mới; thời gian này kéo dài ít nhất 20 – 30 ngày và nguy hiểm hơn nữa đây là môi trường thuận lợi cho các loại nấm bệnh tấn công rễ non vừa phát triển. Các phần còn lại thì thao tác giống như dừa ươm trong bầu. B- Kỹ thuật chăm sóc: 1- Thời kỳ kiến thiết cơ bản: (cây từ 1 – 3 năm tuổi). Cây con sau khi trồng rất cần nước, nếu giai đoạn này thiếu nước cây sẽ chết. Vì vậy, để giữ đủ ẩm cho cây ta nên dùng rơm, rạ, cỏ khô tủ gốc cây trong mùa nắng; khoảng 2 – 3 ngày tưới cây 1 lần tùy vào ẩm độ ở gốc. Năm đầu tiên nên bón cho cây mỗi gốc 0.5kg phân NPK: 15-15-15 và chia làm 02 lần bón vào đầu và cuối mùa mưa. Cách bón là xới nhẹ quanh gốc và bón rải đều sau đó cào đất lấp phân lại và tưới nước cho tan phân để cây dễ hấp thu. Giai đoạn này cần quan tâm đến bọ cánh cứng (bọ dừa) tấn công đọt non làm cây chậm phát triển, nếu nặng có thể chết cây. Bắt đầu từ năm thứ 2, hằng năm nên đắp thêm đất thêm vào mô để tạo điều kiện cho rễ phát triển (trên đất ruộng), hoặc bồi bùn mỗi năm 1 lần vào đầu mùa nắng (đất liếp vườn cũ). Phân bón cũng có thể sử dụng NPK: 15-15-15 nhưng liều lượng mỗi gốc 0.75kg và chia làm 2 lần bón vào đầu và cuối mùa mưa. Năm thứ ba cũng chăm sóc như năm thứ hai nhưng lượng phân bón tăng lên 1kg/gốc. Giai đoạn này nếu cây dừa được chăm sóc tốt, đúng quy trình kỹ thuật thì sau 26 – 28 tháng cây sẽ cho hoa đầu tiên. Chú ý: ở giai đoạn này cần lưu ý kiến vương thường hay tấn công cây làm cho đọt non bị cong queo, nếu chúng tấn công trúng đỉnh sinh trưởng thì cây sẽ chết, những vết đục của kiến vương là nơi tốt nhất để đuông dừa tấn công. Vì vậy, ở giai đoạn này nên chọn những cây ngắn ngày như dưa leo, cà chua, đậu búng, so đũa… trồng xen vào vườn dừa để lấy ngắn nuôi dài và đặc biệt các cây trồng xen này sẽ là môi trường ngăn chặn sự tấn công của kiến vương và đuông dừa. 2- Thời kỳ kinh doanh: Giai đoạn này cây đã cho trái ổn định và bắt đầu đi vào thời kỳ kinh doanh vì thế quá trình chăm sóc cây cần phải tuân thủ đúng quy trình hướng dẫn để cây cho năng suất cao và ổn định. * Chăm sóc: hàng năm nên bồi bùn cho cây 1 lần vào đầu mùa nắng, hoặc nếu có điều kiện nên bón cho cây từ 30 – 50 kg phân hữu cơ hoai mục/gốc, tỉa dần cây trồng xen và giữ cỏ dại hợp lý sao cho cây có đầy đủ ánh sáng để quang hợp, tránh việc để cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng với dừa hay dây leo chằng chịt trên cây làm cây giảm quang hợp. * Bón phân: theo các tài liệu nghiên cứu của Viện dầu Thực vật Việt Nam và Tung tâm Khuyến nông – Khuyến ngư tỉnh Bến Tre thì đối với cây dừa vào thời kỳ kinh doanh cần bón phân với công thức theo tỷ lệ urê – Super lân – Cloruakali: 0.8kg – 1.5kg – 1,5kg / cây/năm và được chia làm 2 lần bón trong năm, đầu và cuối mùa mưa. Cách bón: mỗi lần bón đào rảnh ½ vòng tròn gốc và cách gốc 1.5 – 2 mét, sâu 0.15 – 0.2, rộng 0.2 mét sau đó bón phân vào rảnh đã đào rồi lấp đất lại, cuối cùng tưới nước cho phân tan. Theo kinh nghiệm của tôi thì đối với cây dừa cũng sử dụng công thức phân trên để bón cho, nhưng số lần bón khác hơn phương pháp trên là không phải chia ra 2 lần bón trong năm mà nên chia ra làm 6 lần bón trong năm và bón rải đều xung quanh gốc, nhưng trước khi bón nên dùng cào sắt xới nhẹ quanh gốc, cách gốc khoảng 1.5 – 2 mét, sau đó bón phân lên và tưới nước. Nếu làm được như thế thì việc tăng công lao động trên một đơn vị diện tích là điều tất nhiên, nhưng ta có thể tiết kiệm được phân bón bị mất đi do trực di, bốc hơi, rửa trôi trong thời gian phân phải nằm chờ rễ hấp thu; đặc biệt hơn nữa, việc chia làm nhiều lần bón như trên sẽ làm cho cây không bị thiếu hụt dinh dưỡng, như vậy cây sẽ sinh trưởng, phát triển và có khả năng cho năng suất quanh năm, có thể hạn chế phần nào dừa treo do thiếu dinh dưỡng. (chú ý trong mùa nắng nên tưới nước đầy đủ cho cây, khoảng 2-3 ngày tưới một lần là tốt nhất và liều lượng phân bón có thể tăng, giảm tùy theo năng suất của cây hàng năm). Trong giai đoạn cây dừa khoảng 4 – 6 tuổi, hàng năm nên tổng vệ sinh cây từ 1-2 lần như: dọn dẹp tất cả các nhen, bông mo khô, tàu dừa khô dính lù xù trên cây, rọc các nhen còn dính quá chặt trên đọt để giúp lá bung nhanh, cây phát triển tốt hơn; ngoài ra, dọn dẹp sạch nhen, bông mo, tàu dừa khô cũng là một phương pháp phòng ngừa kiến vương tấn công dừa rất hiệu quả, song song đó ngừa luôn cả đuông dừa. (Còn tiếp kỳ III) Ks Nguyễn Văn Dũng - Chi Cục QL Chất lượng NLS và Thủy sản

Kỹ thuật trồng Dừa Dứa chuyên canh sai trái

Lập dừa dứa là tên quen thuộc mà người dân ở ấp Phước Hậu, xã Tam Phước (Châu Thành) đã đặt cho anh Hồ Văn Lập. Bởi, toàn xã chỉ có khoảng 5 ha diện tích trồng dừa dứa, anh Lập là một trong những người đầu tiên của xã đến với mô hình này.


- Theo anh Lập, dừa dứa trồng 27 tháng cho trái, trước khi trồng phải chọn giống kỹ, để phân biệt các loại dừa giống khác, dừa dứa có đặc điểm lá, rễ đều có mùi thơm lá dứa. Vì vậy, khi mua để tránh nhầm lẫn nên vò lá, rễ từng cây một. Ngoài đặc tính nước ngọt thanh chung của dừa, thì dừa dứa còn có đặc tính riêng là hương thơm dứa. Đó cũng là một trong những ưu điểm làm tăng thêm giá trị của dừa dứa.

- Hiện tại, anh có 8.500 m2 đất trồng dừa dứa. Trong đó, dừa hơn 5 năm tuổi đang cho trái ổn định khoảng 6.000m2 đất, còn lại dừa 2 năm tuổi cũng cho những trái đầu tiên. Dừa giống trước đây được anh mua từ Trung tâm giống cây trồng của tỉnh, Trung tâm dừa Đồng Gò.

- Về kỹ thuật trồng dừa dứa anh Lập cho biết cũng không khác gì so với các loại dừa khác. Trong vườn dừa cây nào cũng ngay hàng thẳng lối và cho sai trái do anh Lập trồng khoảng cách là 6,5m x 6,5m (khoảng 250 cây/ha), có hệ thống thoát nước tốt, tùy theo đất cao hay đất thấp mà xẻ mương cho thích hợp. Đối với đất cao mương thoát nước là 1,5m, và rộng hơn đối với đất thấp. Không riêng gì dừa dứa mà hầu hết các loại dừa thường bị bọ dừa, kiến vương, bệnh thối bẹ,… vì vậy phải theo dõi để phát hiện và điều trị kịp thời.

- Bên cạnh đó, để dừa có năng suất cao, độ ngọt và mùi thơm được ổn định còn tùy thuộc vào kỹ thuật chăm sóc, bón phân. Chế độ và cách bón phân cũng tùy vào từng loại đất mà có liều lượng và loại phân thích hợp. Nên sử dụng phân đơn kết hợp với phân hữu cơ trong canh tác dừa để đảm bảo cung cấp đầy đủ các yếu tố đa trung vi lượng cho dừa, như: đạm, lân, kali, canxi, lưu huỳnh, bo,… nhằm đảm bảo năng suất và chất lượng. Lượng phân trung bình được anh Lập sử dụng là 1 cây/năm khoảng 1kg urea + 1kg lân nung chảy + 1kg lân super + 1kg kali + 10-20kg phân hữu cơ hoai và ít phân vi lượng khác. Chia thành 6 lần để bón trong năm, cách bón phân là xung quanh gốc, cách gốc khoảng 1-2m. Sau khi bón phân xong, tưới nước cho phân tan, dừa dễ hấp thu. Đó là lượng phân dùng cho dừa lớn, đối với dừa khoảng 2 năm tuổi, lượng phân = 1/2 và cách bón cũng chia đều tương tự.

- Hiện nay, không ít nhà vườn trồng dừa dứa băn khoăn bởi mùi thơm và độ ngọt của nước không ổn định. Anh Lập luôn tự tin về điều này và phấn khởi nói: “Cách bón phân là chia đều thành nhiều lần trong năm, giúp sai trái, duy trì độ ngọt nước và mùi thơm ổn định, đặc biệt giai đoạn cây cho trái, cứ 2 tháng bón phân 1 lần. Đó là một trong những bí quyết thành công”.

- Nhìn bên ngoài, trái dừa dứa cũng không có điểm gì nổi bật so với các loại dừa khác. Vì vậy, anh Lập khuyến cáo nên đến vườn hoặc những nơi bán lẻ có uy tín, đáng tin cậy để mua không bị nhầm. Trong lần đầu tiên thương lái vào vườn mua cũng thử từng cây một để xem có phải dừa dứa không. Từ đó về sau, cứ khoảng 20 ngày thương lái vào tận vườn mua, 1 lần thu hoạch khoảng 500-600 trái, giá 7.000-8.000 đồng/trái vào mùa nắng có khi lên tới 14.000-15.000 đồng/trái không cần phải thử như lần đầu tiên- anh Lập nói.

- Theo tính toán của anh Lập, mỗi cây dừa dứa trung bình cho khoảng 100 trái/năm, chi phí thấp, khoảng 50 ngàn đồng/cây/năm (công chăm sóc, phân, thuốc,…). Người trồng dừa dứa lợi nhuận gấp đôi so với các loại dừa uống nước khác.

- Ngày nay, dừa không còn là cây trồng truyền thống của người dân Bến Tre mà đã trở thành một trong những loại cây trồng chủ lực được ngành chức năng quan tâm, đầu tư để khai thác tiềm năng, lợi thế của nó. Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ (Sở Khoa học và Công nghệ) cũng đã triển khai thực hiện dự án: “Du nhập trồng và phát triển 500 ha dừa dứa tại tỉnh Bến Tre” từ năm 2006, giai đoạn đầu là mô hình 50 ha và trong giai đoạn nhân rộng cũng thực hiện thành công được Hội đồng Khoa học và Công nghệ tỉnh nghiệm thu dự án “Thực hiện giai đoạn nhân rộng dự án du nhập, trồng và phát triển 200 ha dừa dứa tại Bến Tre” tháng 10/2011.

Kỹ thuật trồng chuyên canh dừa dứa sai trái, Nguồn: Sở Nông nghiệp Bến Tre.

Kỹ thuật hạn chế Dừa treo

Dừa treo là tên thường gọi của dân trồng dừa cho những tháng có năng suất giảm trong năm, hay còn gọi là mùa nghịch. Là hiện tượng “tự nhiên” đối với cây dừa từ xưa đến nay. Trái với mùa nghịch là dừa mùa.

- Từ xưa, đối với Bến Tre, cây dừa là một loại cây dễ trồng nhất. Cứ để trong mát lên mộng (mầm), đem ra vườn mà trồng, rồi đi làm chuyện khác chờ đến ngày thu hoạch. Thậm chí có vùng dừa Ba Châu (Châu Bình, Châu Hòa, Châu Thới thuộc huyện Giồng Trôm), đất rộng, người thưa, dân trồng dừa có chừng năm - bảy mẫu (hecta) là chuyện bình thường, có người hàng trăm mẫu. Đến kỳ thu hoạch là cho người đến dùng cu-lim (còn gọi là sào giật dừa), có những cây cao phải trèo lên, rồi cứ vậy mà tuông xuống, người đi sau ở dưới gốc lấy chân đá xuống mương hai bên, chờ nước rồng chảy ra, chặn lại phía ngoài cùng, dùng sà no chỉa từng trái vớt lên đem bán.

- Cứ ngày này qua tháng nọ, những trái dừa mắc kẹt trên cạn không trôi ra được, lâu ngày nẩy mầm rồi mộc lên thành cây, không ngay hàng thẳng lối, nên người ta gọi rừng dừa là vậy.

- Chuyện tưới nước, bón phân là xa lạ với cây dừa ở tỉnh này, vài ba năm lấy bùn nhảo dưới mương đem lên tráng một lớp trên mặt vườn là được, nên mùa mưa đậu trái nhiều, còn những tháng nắng trái ít. Dừa có hai mùa là vậy.

- Lúc cho thu hoạch nhiều là mùa thuận hay gọi là dừa mùa, khi trái ít là mùa nghịch còn gọi là dừa treo.

- Ở nước ta, thời gian dừa treo trong năm không giống nhau. Có vùng 5 – 7 tháng, có vùng 3 - 4 tháng. Ở đồng bằng sông Cửu Long phổ biến là hai đến ba tháng, riêng các tỉnh ven biển miền Trung, thời gian dừa cho trái rất ngắn, trong những tháng dừa treo ở vùng này dừa gần như ít trái, thậm chí có cây không còn trái.

- Dừa Bến Tre cho trái quanh năm. Về huyện Mỏ Cày Nam, dừa là cây chủ lực, với diện tích trên 12.000 ha, chiếm gần 70% diện tích đất nông nghiệp của huyện, sản lượng hàng năm trên 90 triệu trái. Vậy mà người dân nơi đây vẫn chưa hài lòng, còn tìm cách tăng năng suất và hiệu quả kinh tế trong vườn dừa, bằng cách trồng xen ca cao, dưới mương nuôi tôm càng xanh, trên bờ nuôi heo, gà thả vườn, hàng năm đem lại thu nhập cả trăm triệu đồng/ha.

- Khai thác nhiều nên đất ngày một cạn kiệt, thời tiết như nắng hạn, nước mặn xâm nhập, sâu bệnh,… làm cho cây dừa càng bị mất sức, cùng với nhận thức và trình độ trồng dừa chưa thích hợp, nên hiện tượng dừa treo luôn là mối quan tâm của người trồng dừa trong huyện. Theo kỹ sư Nguyễn Chánh Bình, làm việc tại trạm khuyến nông khuyến ngư của huyện Mỏ Cày Nam, yếu tố làm ảnh hưởng đến giảm năng suất dừa hàng năm trong huyện, mà nông dân trồng dừa gọi là dừa treo là mật độ trồng quá dày (chỉ có 5 đến 6 m/cây); giống cũng không được chọn lọc kỹ; việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật chưa đồng bộ; bọ dừa tấn công trên diện rộng hàng năm; nước mặn, nắng nóng kéo dài; nông dân ít quan tâm đến việc bón phân, tưới nước, nếu có thì không đúng kỹ thuật. Trong khi đó lượng phù sa ngày càng ít đi làm cho đất mất dần độ màu mỡ, mà đòi hỏi của cây dừa ngày một tăng, nên hiện tượng trổ bông mà không đậu trái, rụng trái vào mùa nắng nóng hoặc mưa quá nhiều là không tránh khỏi. Cũng theo kỹ sư Bình, thời điểm dừa treo ở huyện thường vào các tháng 6 đến tháng 9 hàng năm, một số vùng thiếu nước tưới nhu ở xã Minh Đức thì mùa treo của dừa diễn ra sớm hơn, thường là vào tháng 3 và tháng 4. Giải pháp mà nông dân huyện này thực hiện đạt kết quả, đó là hàng năm bồi bùn vào cuối mùa mưa, bón phân vô cơ. Ngoài ra còn bón phân chuồng ủ hoai, có người còn sử dụng nước xả của hầm biogas tưới lên mặt liếp dừa vào đầu mùa nắng, kết hợp với NPK cũng đem lại hiệu quả cao.

- Đến vườn của các bậc “lão nông” lại càng phong phú vì có những nét riêng. Vườn của ông Nguyễn Văn Lẹ ở xã Tân Hội (Mỏ Cày Nam) xanh tốt lạ thường. Ông có 7 công (7.000 m2) trồng dừa, ông xen 140 cây ca cao. Cứ 15 ngày, ông bơm nước xả từ hầm biogas lên tưới vườn dừa một lần, hàng năm ông không cần phân đạm và lân, chỉ bón 140 kg Kali. Sau một năm làm, ông ngồi nhẫm lại cho đến nay, trung bình mỗi tháng ông thu về trên 900 trái, mùa nghịch được hơn 800 trái, độ chênh lệch giữa hai mùa chưa đến 20%. So với trước khi sử dụng chế độ chăm sóc này, năng suất tăng lên trên 30%. Vườn dừa của các ông Huỳnh Văn Ngưng, Lê Văn Châu, Lê Văn Hùng ở xã Thành Thới A (Mỏ Cày Nam) cũng sử dụng nước xả hầm biogas tưới vườn, nhưng khác hơn ông Lẹ ở chỗ là xẻ rảnh giữa bờ cho nước chảy thấm trong đất, sau một năm thực hiện, sản lượng tăng và chênh lệch năng suất giữa hai mùa giảm rõ rệt, đặc biệt ông còn cho biết “mùa nghịch lại rút ngắn được thời gian, thay vì 3 tháng nay chỉ còn 2 tháng”.

- Việc sử dụng nước thải từ hầm biogas lan sang các lão nông trồng dừa ở huyện Giồng Trôm, nhưng được cải biến thêm. Đến vườn của ông Hồ Văn Thới ở xã Phong Mỹ, trên 4.000 m2 đất của ông không còn chỗ nào trống, tất cả đều hái ra tiền. Bên cạnh trồng dừa ông xen ca cao, nuôi heo. Cái khác của ông là ở chỗ, cũng bồi bùn, cũng tưới nước xả từ hầm biogas, còn việc bón phân vô cơ ông chia ra hàng tháng, ông nói “mỗi tháng dừa ra bông một lần thì cớ sao lại chỉ bón phân ba - bốn lần trong năm?. Vậy là tôi làm, chia phân ra rải hàng tháng, so với năm trước giảm được 10% lượng phân, nhưng sản lượng cũng tăng đều như vậy, mà thời gian dừa treo gần như không còn”. Ông nói tiếp: “Dừa và ca cao mà tưới nước xả hầm bioga luôn xanh tốt mà lại ít bệnh. Mùa nước mặn tôi vẫn tưới, có lẽ giữ độ ẩm thường xuyên, đất vườn có chất hữu cơ, nên nước mặn cũng ít ảnh hưởng đến cây dừa”.

- Vùng nước lợ làm được thì vùng nước ngọt, thậm chí vùng nước mặn cũng làm được, như vườn của ông Nguyễn Thành Long ở xã Tân Phong, huyện Thạnh Phú có 8.000 m2đất trồng dừa, trong đó có 6.000 m2 đất cây cho trái. Quan niệm lúc đầu của ông là trồng dừa cho khỏe, có trái bán và có củi làm chất đốt, nên việc chăm sóc ít được quan tâm, trong năm thường chỉ bón phân từ một đến hai lần, nên dừa trái nhỏ và treo thường xuyên. Lúc khô hạn rụng bông, khi mưa dầm thì rụng trái. Vài năm nay dừa có giá, ông quay lại chăm sóc cây dừa, từ học hỏi trong một lần đi đám giỗ nhà bà con ở Mỏ Cày Nam, ông về làm sau hai năm, dừa ông lại cho trái. Tôi hỏi, ông nói hiện tượng dừa của ông rụng trái giảm được trên 70%, còn thu nhập trên 6 công đất, tháng rồi được 7 triệu đồng, còn chi phí chưa tới 2 triệu trong năm”. Tất nhiên, ông có quên nhớ trong việc tính toán này, nhưng hạn chót, với giá dừa như một năm nay, ông có lời từ 6 công đất trồng dừa không dưới 50 triệu đồng.

- Thị trường dừa Bến Tre nói riêng, cả nước nói chung đang xô đẩy trái dừa chạy lòng vòng, trong khi nhà máy lại khang hiếm nguyên liệu, đôi lúc phải nằm chờ thấy mà thương. Diện tích dừa Bến Tre hiện có trên 46.000 ha và cũng đang đối mặt với hiện tượng dừa treo. Một phép tính đơn giản, nếu nhân được các điển hình này ra diện rộng, thì sản lượng dừa của Bến Tre chắc chắn sẽ tăng lên hàng tháng, ít nhất cũng không dưới 10% sản lượng. Tăng được 10% sản lượng, nghe như nhỏ, nhưng nếu có được sẽ nuôi sống một cách đàng hoàng cho một nhà máy chế biến hiện có tại Bến Tre. Đi kèm với việc thâm canh tăng thu nhập trên một diện tích cây trồng, cùng với cải tạo dần giống dừa mới có năng suất và chất lượng cao hơn, thì không chỉ dân trồng dừa, mà nền công nghiệp chế biến từ dừa ở Bến Tre sẽ bớt đi cái khổ. Từ Bến Tre, nhìn về cây dừa cả nước sẽ là một bức tranh sáng không xa và không lâu. Bến Tre đã có dự án mở rộng diện tích vườn dừa và nâng cao chất lượng cây dừa, nghĩa là tầm đã có, vấn đề hiện nay chỉ còn là ở chỗ tận tâm và tận lực.

Kỹ thuật hạn chế dừa treo, Nguồn: Sở Nông nghiệp Bến Tre

Kỹ thuật chọn giống Dừa Xiêm Xanh

Dừa xiêm xanh là loại dừa dùng để uống nước, nó là cây đặc sản của xứ dừa Bến Tre; thời gian từ khi trồng đến khi cây cho trái “chiến” từ 2,5 - 3 năm (tùy vào điều kiện chăm sóc), thu nhập bình quân cho 01 ha dừa khi cây cho trái ổn định (06 năm tuổi trở lên) khoảng 130 triệu đồng/ha (giá bán 2.500đ/trái).

Tuy nhiên, để có được vườn dừa xiêm đạt yêu cầu về chất lượng, đáp ứng được cho thị trường hiện nay, khi quyết định trồng dừa người nông dân cần phải chọn giống thật chính xác (đúng giống, cây có gen di truyền tốt, không sâu bệnh nguy hiểm, không có mùa treo kéo dài, kích cỡ trái phải đáp ứng được nhu cầu thị trường…).

1. Chọn cây mẹ

- Cây phải được trồng trong quần thể dừa xiêm xanh, không trồng chung với các giống dừa khác, như vậy sẽ bảo đảm được chất lượng của trái ở đời sau.

- Cây mọc thẳng, sẹo lá dày, gốc không phình to, không có đoạn khuyết hoặc vết tích sâu hại trên thân.

- Số trái trên quày từ 10 trái trở lên, không có trái điếc, đít trái nhọn hoặc bầu tùy giống (nhọn có núm nông dân gọi là dừa xiêm núm, bầu gọi là dừa xiêm bầu), đây là hai giống dừa được thị trường chấp nhận cao nhất hiện nay.

2. Chọn trái

- Trái được thu hoạch để làm giống ít nhất phải được 11 tháng tuổi trở lên, khi thu hoạch không để trái rớt trực tiếp xuống đất vì dễ làm ảnh hưởng đến tỷ lệ nẩy mầm.

- Chọn các trái nặng (khi bỏ xuống nước nổi lên 1/3 trái là được), loại bỏ những trái nhỏ, trái nổi 2/3, trái có sẹo sâu, chuột, bọt xít…

- Sau khi ươm, chọn những trái nảy mầm sớm, không cong queo, khi tách lá có hình dạng giống như đuôi cá, màu xanh đậm, không sâu bệnh nhất là bệnh do nấm (thối đọt); loại bỏ những cây lá có màu lá không đúng giống (đỏ, vàng), khi tách lá có dạng thẳng đứng, mầm mọc cong queo, có hiện tượng sâu bệnh, nhất là bệnh do nấm và trái nảy mầm quá muộn (03 tháng trở lên). Khi cây cao khoảng từ 4 - 6 dm thì xuất vườn.

- Trên đây là các bước trong quá trình chọn giống dừa xiêm xanh để trồng, hy vọng rằng sẽ hỗ trợ được phần nào cho bà con nông dân trong quá trình chọn giống để phát triển kinh tế vườn trong giai đoạn hiện nay. (kỳ sau chúng tôi sẽ viết về kỹ thuật trồng và chăm sóc dừa xiêm xanh thời kỳ kiến thiết cơ bản).

Kỹ thuật chọn giống dừa xiêm xanh, Nguồn: Báo Bến Tre.

Kỹ thuật trồng Dừa Xiêm Xanh

Kỹ thuật trồng Dừa Xiêm Xanh

I. Kỹ thuật chọn giống


Dừa xiêm xanh là loại dừa dùng để uống nước, nó là cây đặc sản của xứ dừa Bến Tre; thời gian từ khi trồng đến khi cây cho trái “chiến” từ 2.5 đến 3 năm (tùy vào điều kiện chăm sóc), thu nhập bình quân cho 01 ha dừa khi cây cho trái ổn định (06 năm tuổi trở lên) khoảng 130 triệu đồng/ha (giá bán 2.500đ/trái). Tuy nhiên, để có được vườn dừa xiêm đạt yêu cầu về chất lượng, đáp ứng được cho thị trường hiện nay, khi quyết định trồng dừa người nông dân cần phải chọn giống thật chính xác (đúng giống, cây có gen di truyền tốt, không sâu bệnh nguy hiểm, không có mùa treo kéo dài, kích cỡ trái phải đáp ứng được nhu cầu thị trường…).

1. Chọn cây mẹ
- Cây phải được trồng trong quần thể dừa xiêm xanh, không trồng chung với các giống dừa khác, như vậy sẽ bảo đảm được chất lượng của trái ở đời sau.

- Cây mọc thẳng, sẹo lá dày, gốc không phình to, không có đoạn khuyết hoặc vết tích sâu hại trên thân.

- Số trái trên quày từ 10 trái trở lên, không có trái điếc, đít trái nhọn hoặc bầu tùy giống (nhọn có núm nông dân gọi là dừa xiêm núm, bầu gọi là dừa xiêm bầu), đây là hai giống dừa được thị trường chấp nhận cao nhất hiện nay.

2. Chọn trái
- Trái được thu hoạch để làm giống ít nhất phải được 11 tháng tuổi trở lên, khi thu hoạch không để trái rớt trực tiếp xuống đất vì dễ làm ảnh hưởng đến tỷ lệ nẩy mầm.

- Chọn các trái nặng (khi bỏ xuống nước nổi lên 1/3 trái là được), loại bỏ những trái nhỏ, trái nổi 2/3, trái có sẹo sâu, chuột, bọt xít…

- Sau khi ươm, chọn những trái nảy mầm sớm, không cong queo, khi tách lá có hình dạng giống như đuôi cá, màu xanh đậm, không sâu bệnh nhất là bệnh do nấm (thối đọt); loại bỏ những cây lá có màu lá không đúng giống (đỏ, vàng), khi tách lá có dạng thẳng đứng, mầm mọc cong queo, có hiện tượng sâu bệnh, nhất là bệnh do nấm và trái nảy mầm quá muộn (03 tháng trở lên). Khi cây cao khoảng từ 04 đến 06 dm thì xuất vườn.

- Trên đây là các bước trong quá trình chọn giống dừa xiêm xanh để trồng, hy vọng rằng sẽ hỗ trợ được phần nào cho bà con nông dân trong quá trình chọn giống để phát triển kinh tế vườn trong giai đoạn hiện nay. (kỳ sau chúng tôi sẽ viết về kỹ thuật trồng và chăm sóc dừa xiêm xanh thời kỳ kiến thiết cơ bản).

II. Kỹ thuật trồng và chăm sóc
A. Kỹ thuật trồng
1. Chọn đất
Dừa là cây rất dễ trồng, không kén đất, nhưng thích hợp nhất là trên đất phù sa, đất cát pha, đất có hiều hữu cơ và đặc biệt đất có hàm lượng kali dồi dào, tầng canh tác dày ít nhất là 0.5 mét.

2. Chuẩn bị đất trồng
* Đối với đất ruộng: Trước khi lên liếp trồng dừa, nên gom lớp đất mặt ruộng dùng để đấp mô trồng với kích thước mô: chiều rộng có đường kính nhỏ nhất 1 mét, chiều cao tùy vào địa hình của đỉnh triều cường hàng năm nhưng sao cho đỉnh mô cách đỉnh triều cường ít nhất 0.5 mét. Sau đó tiến hành lên liếp hoặc để trồng dừa xen lúa khoảng 2 năm sau lên liếp cũng tốt, mục đích là lấy ngắn nuôi dài.

* Đối với đất vườn cũ: Trước khi trồng nên gom lớp đất mặt để vun mô nếu đất thấp thì ta vun cao như đất ruộng, nếu liếp cao thì không cần vun cao mà làm sao cho không bị úng trong mùa mưa là đạt, riêng kích cỡ mô nên giống như đất ruộng.

3. Khoảng cách trồng
Khoảng cách trồng 5m x 5m và trồng theo kiểu nanh sấu hoặc hình vuông.


4. Bón lót
Sau khi đã chuẩn bị mô và hố trồng xong, trước khi xuống giống khoảng 15 – 20 ngày nên bón lót mỗi mô: phân hữu cơ khoảng 20 – 30 kg + 100g super lân + 200g kali, trộn đều và lấp kín lại bằng mặt mô.

5. Đặt cây con
Sau khi đã chuẩn bị xong cây giống và đất trồng, tiến hành đặt cây con trên mô hoặc hố trồng; đầu tiên đào một hố tương đương với kích cỡ của trái dừa giống; cây giống nếu ươm trong bầu nylon thì dùng dao bén cắt đáy bầu, sau đó đặt bầu vào hố đã đào, kéo túi bầu lên khỏi thân cây, cuối cùng lấp đất lại cho bít trái là đạt, nếu cây giống cao quá 0.8 mét thì ta nên cắm cây cột giữ chặt tránh gió làm lung lay gốc ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng phát triển của cây. Chú ý không nên đặt trái quá sâu vì như thế cây sẽ chậm phát triển, cũng không nên đặt trái quá cạn, tức là lấp đất không bít trái thì sau này gốc cây sẽ phình to. Đối với giống ươm ngoài đất, khi bứng cây lên nên xử lý trái trước khi trồng bằng cách là cắt tất cả rễ cho sát trái, mục đích là kích thích cho cây phát triển bộ rễ mới nhanh hơn, nếu để nguyên không cắt rễ thì phải chờ thời gian cho bộ rễ cũ thối đi, cây mới phát triển bộ rễ mới; thời gian này kéo dài ít nhất 20 – 30 ngày và nguy hiểm hơn nữa đây là môi trường thuận lợi cho các loại nấm bệnh tấn công rễ non vừa phát triển. Các phần còn lại thì thao tác giống như dừa ươm trong bầu.

B. Kỹ thuật chăm sóc
1. Thời kỳ kiến thiết cơ bản: (cây từ 1 – 3 năm tuổi).
- Cây con sau khi trồng rất cần nước, nếu giai đoạn này thiếu nước cây sẽ chết. Vì vậy, để giữ đủ ẩm cho cây ta nên dùng rơm, rạ, cỏ khô tủ gốc cây trong mùa nắng; khoảng 2 – 3 ngày tưới cây 1 lần tùy vào ẩm độ ở gốc. Năm đầu tiên nên bón cho cây mỗi gốc 0.5kg phân NPK: 15-15-15 và chia làm 02 lần bón vào đầu và cuối mùa mưa. Cách bón là xới nhẹ quanh gốc và bón rải đều sau đó cào đất lấp phân lại và tưới nước cho tan phân để cây dễ hấp thu. Giai đoạn này cần quan tâm đến bọ cánh cứng (bọ dừa) tấn công đọt non làm cây chậm phát triển, nếu nặng có thể chết cây.

- Bắt đầu từ năm thứ 2, hằng năm nên đắp thêm đất thêm vào mô để tạo điều kiện cho rễ phát triển (trên đất ruộng), hoặc bồi bùn mỗi năm 1 lần vào đầu mùa nắng (đất liếp vườn cũ). Phân bón cũng có thể sử dụng NPK: 15-15-15 nhưng liều lượng mỗi gốc 0.75kg và chia làm 2 lần bón vào đầu và cuối mùa mưa. Năm thứ ba cũng chăm sóc như năm thứ hai nhưng lượng phân bón tăng lên 1kg/gốc. Giai đoạn này nếu cây dừa được chăm sóc tốt, đúng quy trình kỹ thuật thì sau 26 – 28 tháng cây sẽ cho hoa đầu tiên.

- Chú ý: ở giai đoạn này cần lưu ý kiến vương thường hay tấn công cây làm cho đọt non bị cong queo, nếu chúng tấn công trúng đỉnh sinh trưởng thì cây sẽ chết, những vết đục của kiến vương là nơi tốt nhất để đuông dừa tấn công. Vì vậy, ở giai đoạn này nên chọn những cây ngắn ngày như dưa leo, cà chua, đậu búng, so đũa… trồng xen vào vườn dừa để lấy ngắn nuôi dài và đặc biệt các cây trồng xen này sẽ là môi trường ngăn chặn sự tấn công của kiến vương và đuông dừa.

2. Thời kỳ kinh doanh
- Giai đoạn này cây đã cho trái ổn định và bắt đầu đi vào thời kỳ kinh doanh vì thế quá trình chăm sóc cây cần phải tuân thủ đúng quy trình hướng dẫn để cây cho năng suất cao và ổn định.

* Chăm sóc: hàng năm nên bồi bùn cho cây 1 lần vào đầu mùa nắng, hoặc nếu có điều kiện nên bón cho cây từ 30 – 50 kg phân hữu cơ hoai mục/gốc, tỉa dần cây trồng xen và giữ cỏ dại hợp lý sao cho cây có đầy đủ ánh sáng để quang hợp, tránh việc để cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng với dừa hay dây leo chằng chịt trên cây làm cây giảm quang hợp.

* Bón phân: theo các tài liệu nghiên cứu của Viện dầu Thực vật Việt Nam và Tung tâm Khuyến nông – Khuyến ngư tỉnh Bến Tre thì đối với cây dừa vào thời kỳ kinh doanh cần bón phân với công thức theo tỷ lệ urê – Super lân – Cloruakali: 0.8kg – 1.5kg – 1,5kg / cây/năm và được chia làm 2 lần bón trong năm, đầu và cuối mùa mưa.

* Cách bón: mỗi lần bón đào rảnh ½ vòng tròn gốc và cách gốc 1.5 – 2 mét, sâu 0.15 – 0.2, rộng 0.2 mét sau đó bón phân vào rảnh đã đào rồi lấp đất lại, cuối cùng tưới nước cho phân tan.

- Theo kinh nghiệm của tôi thì đối với cây dừa cũng sử dụng công thức phân trên để bón cho, nhưng số lần bón khác hơn phương pháp trên là không phải chia ra 2 lần bón trong năm mà nên chia ra làm 6 lần bón trong năm và bón rải đều xung quanh gốc, nhưng trước khi bón nên dùng cào sắt xới nhẹ quanh gốc, cách gốc khoảng 1.5 – 2 mét, sau đó bón phân lên và tưới nước. Nếu làm được như thế thì việc tăng công lao động trên một đơn vị diện tích là điều tất nhiên, nhưng ta có thể tiết kiệm được phân bón bị mất đi do trực di, bốc hơi, rửa trôi trong thời gian phân phải nằm chờ rễ hấp thu; đặc biệt hơn nữa, việc chia làm nhiều lần bón như trên sẽ làm cho cây không bị thiếu hụt dinh dưỡng, như vậy cây sẽ sinh trưởng, phát triển và có khả năng cho năng suất quanh năm, có thể hạn chế phần nào dừa treo do thiếu dinh dưỡng. (chú ý trong mùa nắng nên tưới nước đầy đủ cho cây, khoảng 2-3 ngày tưới một lần là tốt nhất và liều lượng phân bón có thể tăng, giảm tùy theo năng suất của cây hàng năm).

- Trong giai đoạn cây dừa khoảng 4 – 6 tuổi, hàng năm nên tổng vệ sinh cây từ 1-2 lần như: dọn dẹp tất cả các nhen, bông mo khô, tàu dừa khô dính lù xù trên cây, rọc các nhen còn dính quá chặt trên đọt để giúp lá bung nhanh, cây phát triển tốt hơn; ngoài ra, dọn dẹp sạch nhen, bông mo, tàu dừa khô cũng là một phương pháp phòng ngừa kiến vương tấn công dừa rất hiệu quả, song song đó ngừa luôn cả đuông dừa.

Kỹ thuật trồng dừa xiêm xanh, Nguồn: Chi cục QL Chất lượng NLS và Thủy sản Bến Tre